Gönderen Konu: Hollanda'nın Sömürgecilikteki Yeri  (Okunma sayısı 1920 defa)

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Çevrimdışı human

  • Sekban
  • *
  • İleti: 1843
  • koyaanisqatsi
    • Profili Görüntüle
Hollanda'nın Sömürgecilikteki Yeri
« : 15 Mayıs 2015, 13:42:41 »





Hollanda’nın Sömürgecilikteki Yeri

Özet

Anahtar kelimeler: Hollanda, ticaret, gemicilik, seksen yıl savaşları, sömürgecilik, ticari rekabet, tekelcilik,  kentleşme.
           
         Vestfalya anlaşmasından sonra bağımsızlığını kazanan Hollanda, içinde zengin bir kültürü barındırmakyaydı. Ticaretle, gemicilikle ve sanatla uğraşan bir sınıfın bölgede hakim olduğu görülür. Bunun sebebi gelişmiş kentleşme ve yüksek  oranda yaşayan küçük burjuva sınıfının varlığıdır.  Küçük bir coğrafyada olmasına rağmen, Hollanda Hindistan’daki Portekiz tekeline son vermeye çalışmış ve dünyadaki ticaret ağlarını güçlendirmişlerdir. Başarılı ticari eğilimleriyle sömürgecilikte önemli bir pay elde etmişlerdir. Asya’da ve Amerika’da kolonişen Hollanda ticari kapitalizmden oldukça faydalanmıştır ve modern ekonominin temellerini atmıştır. Hollanda’nın sağladığı bu başarı ticari, ekonomik, sosyo –kültürel ve politik açılardan incelenebilir.


        17. yüzyılda Hollanda her şeyin “en sözcüğüyle” tanımlandığı bir ülkeydi: yılda 70.000 resim yapılıyor, 110.000 parça kumaş dokunuyordu, gayri safi millî gelir 200 milyon guldendi. Hollandalılar Avrupa’nın en kentleşmiş toplumuydu ve ülke en yüksek okur-yazar oranına sahipti.1Alçak ülkeler anlamına gelen Netherlands, deniz seviyesine yakın eyaletlerden oluşmaktadır. Türkçe’de Netherlands yerine kullanılan “Hollanda” kelimesi ise, Holland adlı eyaletten türemiştir fakat tüm ülkeyi (birleşmiş eyaletleri)temsil etmektedir. Hollanda hem toprak büyüklüğü, hem de nüfus açısından komşularına göre küçük kalan bir ülkedir. 18. Yüzyılda, Fransa 19 milyon, İspanya 11 milyon, Büyük Britanya 7 milyonluk bir nüfus oluşturken Hollanda’nin nüfusu ise 2 milyonu geçmemektedir.2 Yine de toprak büyüklüğü ile kıyaslandığında, Hollanda oldukça yoğun bir nüfusa sahiptir.  Bunun sebebi o dönemde yaygın olmayan kentleşme ve kentli nüfusudur. Aynı şekilde bu kentli nüfusu, ticareti, gemiciliği ve sanatı da geliştirerek Hollanda’nın refah düzeyini yükseltecektir.

    Ortaçağ Avrupası’nda hanedanlık ilişkilerindeki taht yasaları ve zayıflayan feodal düzen merkezi krallıkları güçlendirmişti, 16. yüzyıl Avrupası’ndaki İspanya buna bir örnek olarak gösterilebilir. Taht adına yapılan savaşlar, köylüden alınan ağır vergiler ve katolik kilisesi toplum için kısıtlı bir ortam yaratmaktaydı. 1477’de Burgonya düklüğü dağılmıştı ve Habsburg hanedanı bu bölgede hak iddia ederek kontrolü eline almıştı.3 İspanya, buradaki değerli limanları ticaretini geliştirmek adına kullanmaktaydı. 16. yüzyılın ikinci yarısında yaşanan din savaşları bu eyaletleri de  etkilemiştir ve ve prostestan gruplar katolik İspanya’ya karşı ayaklanmıştır. Bunun sebebi II. Philip’in sert tavırları ve getirdiği vergi yasaları olarak yorumlanabilir, bunun yanında sosyo – kültürel olarak farklı bir toplum olması da önemli bir etmendir.  1568’de başlayan ayaklanmalar Utrecth birliğini getirmiştir.4 Hollandalılar kısa süre içinde güç kazanmıştır ve özgürlüklerini elde etmiştir.
   Hollanda’nın sınıf yapısı, kendi içinde “özel” bir yapı içerir. Aristokrat düzen ve yerel elitlerin gelişimi Hollanda’da farklı incelenir. Toprak sahipliği soylularda öncelik taşımaz, bunun yerine ticaretle sanat daha fazla sosyal ve politik güç taşımaktaydı.1 Bu da anakarada barışçıl bir ortamı getirecektir, Hollanda fethederek genişlemek yerine; ekonomik reformlar yaparak ve ticari kapitalizmi güçlendirerek ilerlemiştir. Katolik dine karşı çıkış beraberinde reformun getirdiği özgürlükçü anlayışı; bilimi ve sanatı geliştirmiştir. Bu gelişimin tetiklenmesinde ülkeye gelen göçler bir neden teşkil etmektedir. Lucassen ve  Penninx’in göç üzerine yaptıkları analizler yapılan göçlerin ekonomik, politik ve genellikle mezhep kavgası yüzünden olduğunu belirtir. 7Örnek vermek gerekirse Decartes hayatının son yirmi yılını Hollanda’da geçirmiştir. Katolik Kilisesi’nin baskılarından kaçan filozof ve yazarlar kendilerini bu ortamda geliştirmişlerdir. Anlaşılacağı üzere pek çok bilim adamı Hollanda’ya göç etmiştir. Bunun sebebi o dönemde protestanlara yapılan baskıdan kaynaklanır. Aynı şekilde İspanya’dan kovulan Seferad Yahudileri Hollanda’nın aydın kesimine katkıda bulunmuşlardır.4
 
       16. Yüzyılın başlarında Lizbon doğudan gelen malların açıldığı ve Avrupa’ya dağıtıldığı bir noktaydı. Bunun sebebi Portekizlilerin yaptıkları keşifler önemli bir rol oynar, özellikle Afrika’da yapılan keşifler neticesinde bulunan yeni ticaret yolları zenginlik ve refah kazandırmıştır. Batı Afrika’nın keşfi ve daha sonra Ümit burnuna yapılan yolculuklar bu devinimi hızlandırmıştır. Vasco de Gama’nın Hindistan’daki baharat ticaretini keşfetmesi de Portekiz’in ihtiyaç duyduğu akışı getirmiştir. Hollanda perspektifinden bakmak gerekirse; 17. yüzyılda Portekiz ve İspanya arasında yaşanan İberya birliği Hollanda’ya ambargo koymuştur. Bunun neticisinde Hollanda kendi ticari rotasını kendi belirlemek zorunda kalmıştır. Yıllardır Portekizlerinin o gizli güzergahını kendileri keşfetmek zorundadırlar. Nitekim Cornelis de Houtman bunu başararak, baharat ticaretinde Portekiz tekelini sonlandırmıştır.2 Bunun sonucunda Batı ve Doğu Hindistan Ticaret Şirketleri kurulmuştur. Filipinlerde Hollanda kolonileri kurularak buradaki ticari faaliyet güçlendirilmiştir. Aynı zamanda Hindistan’da Portekiz’in sahip olduğu Goa, Ceylon adası ele geçirilmiştir. Bunun gibi bir çok ticari merkez Portekizlilerin elinden alınmıştır ve Asya’daki ticari güç Hollandalıların eline geçmiştir.

    Ticaret Hollanda için yeni bir olgu değildi. 14. yüzyılda  Hollandalı tüccarlar Fransa’dan şarap alıp Baltık denizine, oradan tahıl alıp İberya’ya ve Fransa’ya satmaktaydı. Burada Portekizlilerin getirdiği baharatları alıp dönmekteydiler, fakat bahsedildiği üzere seksen yıl savaşları sırasında Portekizin limanını kapaması Hollanda’yı kendi ticaret yolları bulmaya zorlamıştır. Bulduklarında ise, başarı onları kovalayacaktır. 1600’de Amsterdam’a geri dönen filo finansörlerine net % 400 kar bırakarak tam bir başarı sağlar ve Doğu Hindistan Şirketinin temelleri atılır. 1 17. yüzyılın ortalarında ise Hollanda Avrupa’daki şarap ve tahıl ticaretinde tartışmasız bir hegemonya kurar. Hollanda’nın bu zenginlik çağında Asya’da kurulan ticari şirketler ülke gelirini yükseltmekteydi.  Ülkede yaşanan bu ticari güç yönetimi de etkilemişti ve tüccar sınıfı yönetimdeki nüfuzlarını güçlendirmişti, yaklaşık 10.000 tane tüccar aile oligarşik bir cumhuriyeti oluşturmakyaydı. 3

   Yoğun kentli nüfusu, ticaret hukuğu geliştirmişti ve beraberinde yeni anlayışlar meydana gelmişti. Ticari anlaşmalar yasalarla korunuyordu ve yapılan gelişmeler sayesinde ticaret daha güvenli hala geliyordu. Örneğin 10 tüccar  1 gemiye ortak olup daha güvenli hisselerle hareket edebiliyorlardı, gemi battığında zarar ağır bir şekilde vurmamış oluyordu, risk azaldıkça alınan kar daha stabil oluyordu. Amsterdam bankası modern finansın ilk temellerini atıyordu. Finansal gelişimin dışında Hollanda hükümeti ekonomik yapılanmayı eski Burgonya hükümdarlığından ve Habsburglardan iyi öğrenmişti.  Tekstil sektörü Amsterdam ve Brabant gibi şehirleri geliştirmişti. Erken dönemde başlayan balıkçılık da şüphesiz gemiciliği ve ticarete katkıda bulunmuştur. Hollanda’da ekonomik zenginlik ise altın çağında, yani sömürgeciliğe başladığı zaman yapılanmıştır. Merkantalist bir yaklaşımla Hollanda, izlediği önemli ticari rotaları ele geçirmiştir ve politik nüfuzunu güçlendirmiştir. Asya’daki ticari hegomanyayı Portekizlerin elinden almıştır, bölgedeki ticari üstleri ele geçirmiştir.  İngilizler gelinceye kadar istikrarlı bir şekilde güçlerini korumuşlardır. 1669 yılı itibariyle, Hollanda’nın taşıdığı kargo tüm Avrupa ülkelerinin taşıdıklarının yarısını bulmaktadır. Unutulmamalıdır ki, Hollanda’nın Portekiz ve İspanya’yı Asya’da devirmesinin tek sebebi kentleşme yahut ticaretteki ustalıkları değildir. Bunun yanında gelişmiş gemi yapım teknikleri de önemli bir yer almaktadır. Hollanda donanması dönemindeki en büyük donanmayı oluşturmaktaydı. Deniz seviyesine çok yakın olduğu için gemiclik önemli bir aktivite olarak rol oynamaktaydı..Önemli teknolojik gelişmelerden biri Hollanda yapımı olan “Fluyt” gemileriydi. Rakiplerinin gemilerine görece olarak yapım maaliyeti daha azdı ve kargo büyüklüğü iki kat genişlemişti. Gemilerdeki görece az mürettebat sayısı da aynı verimliliği göstermekteydi. Bu kadar fazla gemi yapımı için gereken tersaneler büyümüştü. Rüzgar gücüyle çalışan testereler ise gemi yapımını hızlandırmıştır. Bunun sonucu olarak bölgedeki iş kollarında gelişme gerçekleşmişti. 5 Hollandadaki binlerce yer değirmeni ise güçlü bir endüstri kazandırıyordu. Ticarette başarılar devam ediyordu. Hollanda ticarette tekelci bir politika izliyordu, buna örnek olarak Portekizle yaptığı savaşlar örnek verilebilir. Nitekim, iki asır boyunca baharat ticaretini tekeline alan ve Asya ticaretinden  karlar sağlayan Doğu Hindistan Şirketi, (diğer adıyla VOC) 1796’daki iflasına kadar Asya’ya 4785 gemi ve 1 milyonun üzerinde Avrupalı göndermiştir. 2,5 milyon tondan fazla Asya malından kar sağlamıştır.  6Kurulduğu yıllarda Amsterdam’da modern ticaret prensiplerine göre çalışan ilk borsayı açan VOC dünyanın ilk hisse senetlerini bastırmıştır.  Doğu Hindistan Şirketi, Portekizin gücünü atmakla kalmamıştı aynı zamanda Japonya’da ticari üstünlüğü eline almıştı. Asya’da Doğu Hindistan Şirketi Filipinlerde, Endenozya’da gelişmiş ve ticari ağını güçlendirmişti. Aynı şekilde Kuzey Amerika’da kurulan “New  Netherlands” (İleride Büyük Britanya’ya satılır) ve Brezilya’da kurulan koloniler akan ticari gelişimden nemalanmak içindir. Özellikle “Üç Rotalı Ticaret” olarak bilinen yapılanmadan, Hollanda da yararlanmıştır. -Afrika’dan getirilen köleler Amerika’ya satılır ve şeker tarlarında çalıştıralan köleler Avrupa’da talep edilen şeker  ihtiyacını karşılar.- Bu  sebeple Hollanda, Batı Hindistan Şirketi’nin etkisiyle Guyana’da, Suriname’de ve Şili’de çeşitli koloniler kurmuştur. Bazı bölgeler Portekizlilerden işgal edilmiştir, Karayiplerde ve çeşitli bölgelerde kısa süreli bir otorite kurulmuştur. Asyadaki zaferin aksine, Batı Hindistan Şirketi Amerika’da istenilen başarıyı elde edememiştir onlarca masraf boşa gitmiştir. Hollanda’nın Brazilya macerası olumlu sonuçlanmamıştır ve Portekizlerden aldıkları 1654 yenilgisiyle ağır bir darbe aldılar. 5 Afrika’daki en önemli yerleşimlerden biri  Cape Town’du, doğu ticareti için mutlaka uğranması bir yer olan Cape Town, Ümit burnunda yer alır. İngilizler ele geçirinceye kadar Hollanda’nın hakimiyeti altında kalmıştır. İngilizlerin 17. yüzyılda uyguladıkları gemicilik kanunu merkantalist ilerleme için bir hamleydi ve Hollanda’yla olan ilişkileri kesmekteydi. Bu kanunla Hollanda’nın açık pazardaki hacmi azalmıştır.

         18. yüzyıla doğru İngiliz emperyalizmi daha fazla güç kazanmaya başlar, bu gelişim yavaşça gerçekleşir. Hollanda’nın bakış açısından bakmak gerekirse, Fransa ve İngiltere’nin karşı politikaları ve uyguladıkları ambargolar etkili olabilir. Aynı zamanda Napolyon dönemi de Hollanda’ya büyük zararlarda bulunmuştur.  İlerleme dönemine bakılırsa, Hollanda, 15-17. yüzyılları arasında uzun süren bir altın çağ yaşamıştır ve sömürgecilikte istikrarlı bir şekilde gücünü korumuştur. Toprağın ve altının değerinin, yerine geçen hisse senetlerini ve ticaretin aldığı bir dönemi Hollandalı tüccarlar gerçekleştirmiştir ve batı emperyalizmini diğer toplumlarda uygulamışlardır.




Kaynakça
1.   North, Micheal, Hollanda’nın Altın Çağında Sanat ve Ticaret, İletişim Yayınları, 2014

2.   J. Harreld, Donald, The Dutch Economy in the Golden Age (16th – 17th Centuries)

3.   Israel, J. I. The Dutch Republic: Its Rise, Greatness, and Fall 1477–1806 Oxford: Clarendon Press, 1995

4.   Sezgin, Çağrı, Hollanda Doğu Hindistan Şirketi, 2013, Denizin Götürdükleri

5.   Irwin, Douglas Stratejik bir politika olarak Merkantalizm: Doğu Hindistan Ticaretinde İngiliz – Hollanda rekabeti, 1990

6.   Harold Creusen, Arjan Lejour The contribution of trade policy to the openness of the Dutch economy, November, 2009

7.   De Jong, Joop, Hollanda’nın Altın Çağı ve Küreselleşme: Tarih ve Miras, Yasalar, 2002







 



« Son Düzenleme: 25 Ağustos 2015, 21:31:33 Gönderen: human »
All day and all of the night!

Çevrimdışı Vannear

  • (Tarık Öner)
  • Tımarlı Sipahi
  • *
  • İleti: 416
  • Besle kargayı oysun gözünü.
    • Profili Görüntüle
Ynt: Hollanda'nın Sömürgecilikteki Yeri
« Yanıtla #1 : 15 Mayıs 2015, 15:35:46 »
Güzel konu bilgi için teşşekürler

Çevrimdışı Gustav Adolf

  • Sipahi
  • *
  • İleti: 606
    • Profili Görüntüle
Ynt: Hollanda'nın Sömürgecilikteki Yeri
« Yanıtla #2 : 15 Mayıs 2015, 15:47:15 »
Metnin içeriği ve yorum sayısı arasında büyük bir orantısızlık var.

Çevrimdışı Gregory

  • Yönetici
  • *
  • İleti: 5185
    • Profili Görüntüle
Ynt: Hollanda'nın Sömürgecilikteki Yeri
« Yanıtla #3 : 15 Mayıs 2015, 15:56:49 »
Güzel olmuş, VOC muhabbetini bende Ecdad Reloaded'ı yazarken okudum hatta kurgusal Hindistan Ticaret Şirketi yarattım oyunda ve VOC ile İngiliz Doğu Hindistan Ticaret Şirketinin wiki sayfalarındaki sıfatları değiştirerek hikayeye aynen geçirdim. :)

Hatırladığım kadarı ile VOC'un Hollanda yönetiminde büyük bir ağırlığı vardı ülkeyi savaşlara sokup, yöneticileri zorla değiştirmeye yeltenmesi gibi.

  VOC'un logosu                Kurgusal HTŞ
                 
« Son Düzenleme: 25 Ağustos 2015, 20:33:48 Gönderen: Gregory »



Çevrimdışı human

  • Sekban
  • *
  • İleti: 1843
  • koyaanisqatsi
    • Profili Görüntüle
Ynt: Hollanda'nın Sömürgecilikteki Yeri
« Yanıtla #4 : 15 Mayıs 2015, 16:07:50 »
Güzel olmuş, VOC muhabbetini bende Ecdad Reloaded'ı yazarken okudum hatta kurgusal Hindistan Ticaret Şirketi yarattım oyunda ve VOC ile İngiliz Doğu Hindistan Ticaret Şirketinin wiki sayfalarındaki sıfatları değiştirerek hikayeye aynen geçirdim. :)

Hatırladığım kadarı ile VOC'un Hollanda yönetiminde büyük bir ağırlığı vardı ülkeyi savaşlara sokup, yöneticileri zorla değiştirmeye yeltenmesi gibi.


Evet, fark etmiştim hoş bir ayrıntıydı. Araştırmamı yapmadan önce ben bilmiyordum bu kadar güçlü olduğunu VOC'un, garip geliyor bu kadar güç kazanmaları.
All day and all of the night!

Çevrimdışı Artiz

  • Sekban
  • *
  • İleti: 1372
    • Profili Görüntüle
Ynt: Hollanda'nın Sömürgecilikteki Yeri
« Yanıtla #5 : 15 Mayıs 2015, 16:18:53 »
Faydalı tbrk*

Çevrimdışı Gök Börü

  • Sipahi
  • *
  • İleti: 841
  • ATSIZ
    • Profili Görüntüle
Ynt: Hollanda'nýn Sömürgecilikteki Yeri
« Yanıtla #6 : 15 Mayıs 2015, 18:28:06 »
Guzel yazi.

Çevrimdışı KIZILORDU

  • Yeni Çeri
  • *
  • İleti: 230
  • Ceterum censeo carthaginem esse delendam!
    • Profili Görüntüle
Ynt: Hollanda'nın Sömürgecilikteki Yeri
« Yanıtla #7 : 18 Mayıs 2015, 15:48:55 »
Çok faydalı olmuş avrupa tarihine yönelik makale çevirisi bulanlar böyle paylaşsınlar tbrk*

Çevrimdışı Modcu Reyt

  • Yeni Çeri
  • *
  • İleti: 161
  • Hmmm
    • Profili Görüntüle
Ynt: Hollanda'nın Sömürgecilikteki Yeri
« Yanıtla #8 : 18 Mayıs 2015, 15:51:42 »
güzel ve faydalı yazı
im back

Çevrimdışı Annibal

  • Crazy Horse Archer
  • Global Moderatör
  • *
  • İleti: 5829
    • Profili Görüntüle
Ynt: Hollanda'nın Sömürgecilikteki Yeri
« Yanıtla #9 : 18 Mayıs 2015, 16:28:33 »
Güzel yazı. Bugünkü küresel ekonominin temellerini atan ülkedir Hollanda. Sömürgecilikten de en fazla kar sağlayan ülkeydi, ta ki İngiltere ve Fransa "bir dk kardeş" diyene kadar. İngilizler rekabette öyle zorlandılar ki merkantilizm dediğimiz politikayla ülkeyi yüksek gümrük duvarlarıyla çevirdiler. Yetmedi, navigation yasasıyla Hollanda gemilerini bertaraf ettiler. O da yetmeyince en sonunda savaşla dize getirdiler Hollanda'yı. Yine de ülkenin asıl çöküşü Napolyon döneminde yaşandı. O dönem adeta yağmalandı ülke ve Napolyon'un kıta politikasıyla dünyadan tecrit edildi. Sahip olduğu coğrafi ve beşeri imkanları güce dönüştüren enerjik bir ülke Hollanda.
« Son Düzenleme: 18 Mayıs 2015, 16:28:45 Gönderen: Annibal »

Çevrimdışı Gregory

  • Yönetici
  • *
  • İleti: 5185
    • Profili Görüntüle
Ynt: Hollanda'nın Sömürgecilikteki Yeri
« Yanıtla #10 : 13 Ağustos 2015, 11:53:35 »
Holanda'ya azıcık ilgisi olan EuIV'de hollanda ile yeni dünya'yı keşfeder kolonicilik yapar o ZEVKİ tadar. Şunu koyayım şuraya ne demek istediğimi anlarsınız :)

(Yazıları okuyabilmek için şunu açın)
https://phify.com/img/ByaCPIkNhIl.png





Çevrimdışı fakeswift

  • Tımarlı Sipahi
  • *
  • İleti: 321
    • Profili Görüntüle
Ynt: Hollanda'nın Sömürgecilikteki Yeri
« Yanıtla #11 : 22 Ağustos 2015, 22:56:36 »
Ben de bir problem mi var bilmiyorum bu tarz birbirine zıt renkleri olan dünya haritalarını daha öcneden bilmeme rağmen sanki denizleri kıta, kıtaları deniz sanıyorum bir kaç saliseliğine. Ayrıca Kore-Çin sınırındaki o küçük toprağı işgal etmenin amacını anlamadım. ;D

Çevrimdışı Evlad-ı Fatihan

  • (Liao Khan)
  • Sekban
  • *
  • İleti: 1132
    • Profili Görüntüle
Ynt: Hollanda'nın Sömürgecilikteki Yeri
« Yanıtla #12 : 22 Ağustos 2015, 23:01:50 »
Ben de bir problem mi var bilmiyorum bu tarz birbirine zıt renkleri olan dünya haritalarını daha öcneden bilmeme rağmen sanki denizleri kıta, kıtaları deniz sanıyorum bir kaç saliseliğine. Ayrıca Kore-Çin sınırındaki o küçük toprağı işgal etmenin amacını anlamadım. ;D
Yalnız değilsin ;D Bu haritayı ilk gördüğümde ben de "bunlar nasıl kıta lan" diye düşündüm 2-3 saniye ;D

Çevrimdışı Sky

  • Sipahi
  • *
  • İleti: 589
  • Yeni bir üye değilim.
    • Profili Görüntüle
Ynt: Hollanda'nın Sömürgecilikteki Yeri
« Yanıtla #13 : 25 Ağustos 2015, 16:54:41 »
Çok güzel ve yararlı bir yazı.

Çevrimdışı Gregory

  • Yönetici
  • *
  • İleti: 5185
    • Profili Görüntüle
Ynt: Hollanda'nın Sömürgecilikteki Yeri
« Yanıtla #14 : 25 Ağustos 2015, 16:59:20 »
Kore-Çin sınırındaki o küçük toprağı işgal etmenin amacını anlamadım. ;D

Girin'den bahsediyorsun sanırım işgal sebebim gayet açık değil mi?



Çevrimdışı omer56

  • Müsellem
  • *
  • İleti: 90
  • Your eyes, they shine so bright
    • Profili Görüntüle
Ynt: Hollanda'nın Sömürgecilikteki Yeri
« Yanıtla #15 : 25 Ağustos 2015, 20:27:09 »
Metin boyutunu biraz daha büyük yapmalısın. Okurken insanın gözlerini yoruyor
The way you fight, the way you live

Çevrimdışı Gregory

  • Yönetici
  • *
  • İleti: 5185
    • Profili Görüntüle
Ynt: Hollanda'nın Sömürgecilikteki Yeri
« Yanıtla #16 : 25 Ağustos 2015, 20:32:58 »
ctrl + mouse wheel ile büyütebilirsin yazı boyutunu.