Gönderen Konu: Maceraperest Kral Demirbaş Şarl  (Okunma sayısı 287 defa)

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Çevrimdışı mosta13

  • Erich von Manstein
  • Sekban
  • *
  • İleti: 1083
  • TENGRİ BİZ MENEN
    • Profili Görüntüle
Maceraperest Kral Demirbaş Şarl
« : 14 Eylül 2017, 00:03:10 »
Kişisel görüşüm: Kuzeyin büyük savaşçı krallarından biri.Bizim önemli bir konuğumuz.Ayrıca ilk Rus hazimetini yaşamış kişi.

Giriş:
XII. Karl ya da bizdeki lakabıyla Demirbaş Şarl 5 Nisan 1697 – 30 Kasım 1718 tarihleri arasındaki İsveç kralıdır.Hayatta kalan tek erkek çocuk olarak  5 Nisan 1697'de  daha 15 yaşında iken İsveç kralı ve babasının hanedanının hükümdarı olduğu modern Almanya'da bulunan "Palatina-Zweibrücken Dükü" oldu.Ama yedi ay süren bir naiplikten sonra devlet yönetimini ancak eline almıştır.Hükümdarı olduğu İsveç Krallığı modern İsveç'ten çok daha büyüktü.1611'de tahta çıkan İsveç Kralı II. Gustav Adolf birçok araziyi ele geçirmişti bunun için İsveç Krallığı bazen İsveç İmparatorluğu olarak tarihçiler tarafından anılmaya başlamıştı.

Büyük Kuzey Savaşı
1700 civarında İsveç'e karşı bir savaş koalisyonu oluştu.Bu koalisyonla İsveç arasındaki savaşlara Büyük Kuzey Savaşı denmektedir. 30 Kasım 1700'de yapılan Narva Muharebesinde 8,000 askerden oluşan İsveç ordusu karşında bulunan o ordudan asgari 1'e 4 misli daha büyük bir Rus ordusu buldu.Karlı ve büyük bir tipili hava İsveç ordusunun harekatını Ruslardan gizlemekteydi.Bu değişik bir kamuflajı içinde XII. Karl ordusu ile Rus ordusuna taarruza geçti. Bu taarruzla efektif olarak Rus ordusunu ikiye böldü ve bu bölünmüş Rus ordusu arasında koordinasyon sağlamadığı için muharebeyi kazandı. Rus ordusunun mensubu bir kaç birlik tümüyle ve gayet çok sayıda Rus askeri geriye kaçmakta iken Narva Nehri'ni geçemeyip boğuldular.Rus ordusu toplam 10.000 kişi ölü olarak zayiat vermişti ve İsveç ordusunun zayiatı ise 667 askerdi. Yenilen Rus ordusu İngria'nın doğusuna çekildi ve XII. Karl bu orduyu takip etmedi.1701'de Duna Nehri kıyılarına İsveç ve karışık Saksonya Lehistan orduları arasında yapılan muharebeyi XII. Karl kazandı. Kliszov Muharebesi'nde Lehistan-Saksonya ordusu İsveç ordusundan 2 misli daha büyüktü. Yapılan çetin muharebe sonunda XII. Karl galip geldi. Bu muharebede İsveç ordusu tüm Saksonya ordusunun top ve topçularını ele geçirdi. Saksonya maliyesinin ordu karargahında bulunan savaş hazinesinin tüm nakit fonları, II. August'un tüm tedarik yükleri,60 tane bayrak ve sancak da İsveç ordusu eline geçti.Yenilgiden sonra Güçlü II.August hükümdarlıktan azledildi.Yerine İsveç yanlısı  Stanislas Leszczyński geçirildi.1706'da Stanislas Leszczyński'ın kralı olduğu Lehsitan-Litvanya Birliği ile İsveç arasında Altransdadt Antlaşması imzalandı ve böylece savaşın açılmasına neden olan savaş koalisyonu sona erdi.

Narva savaşı

Rus Seferi
I. Petro, İsveç Kralı'na Lehistan'da 1706 yılına kadar harekette bulunmadı ve Rus ordunu güçlendirmek amacıyla yeni reformlara başvurdu,gayet güçlü yeni ateşli silahlarla donatılmış ve iyi eğitim görmüş bir Rus ordusu kurdu.XII.Karl Rusya'yı istila hedefi ile ordularını hazırladı ve Kazaklarının Atamanı Ivan Mezapa ile bir gizli antlaşma yaptı.1707 sonlarına doğru Lehistan'dan 35,000 asker civarında bir ordu ile Rusya üzerine sefere çıktı. General Adam Ludwig Lewenhaupt emri altında Livonya ve diğer Baltık İsveç arazilerden toplanan askerden oluşan 12.000 kişilik bir ordu desteği alması planlanmıştı.Kötü hava şartları ve Rusya'nın ulaşım ağının yetersizliği, İsveç ordusunu yavaşlattı
14 Temmuz 1708'de komutasındaki İsveç ordusu ile yeni kurulan Mareşal Boris Şeremetyev'in komutasındaki Rus ordusu arasında Holofzin Muharebesi gerçekleşti. Sayıca ustun olan Rus Ordusu'nu yaptığı harekat ile şaşırttı. Birbirleri ile ayrı ayrı olarak hareket eden, tek bir komuta ve kontrolden noksan birlikler arasında koordinasyon sağlayamayan Rus ordusu mağlup oldu.Ruslar İsveç ordusunun geçeceği güzergah ve etrafında düşmana faydalı olabilecek her şeyin tahrip edilip kullanılamaz hale getirilmesine dayanan askerî taktik olan yakıp yıkma taktiğini uyguladılar.Livonya'dan gelmekte olan,yeni tedarik malzeme ve iaşesi; yeni ek askerlerle gelmekte olan Levenhaupt'un ordusu Mareşal Boris Şeremetyev'in XII. Karl'un ana ordusunu geriden takip eden Rus gücü tarafından Lesnaya adlı bir Ukrayna koyu civarında bir akarsuyu geçmekte iken pusuya düşürüldü. Bu pusuda İsveç destek gücü; ek tedarik, ek asker ve topçu kuvvetinin en az yarısını kaybetti.Lehistan Kralı Stanisław Leszczyński de siyasi huzursuzluk ve iç isyanlarla uğraştığı için XII. Karl'ın desteğine gelemedi.İsveç Kazak Atamanının desteğiyle Ukrayna halkını ayaklandırmak istiyordu.Ama Ruslar Kazakları sindirdi.Az sayıdaki Kazaklar bunu başaramadı.Rus ordusuna karşı İsveç ordusunun üstünlüğünü sağlayan İsveç topçularının kullandığı toplar havanın dondurucu soğukluğu nedeni ile kımıldayamaz olup tahrip edilip geride bırakılmaya başlandı.Bu gayet soğuk havada İsveç ordusu askerlerinin moralleri de gayet bozulmakta idi. XII. Karl'in ordusunun mevcudu 20,000 asker ve 34 topa düşmüştü.İsveç Ordusu Poltova şehrini kuşatırken I.Petro 80 bin kişilik orduyla yardıma geldi.Poltova savaşı olarak geçen bu savaşta İsveç ağır şekilde yenildi.Hatta Poltava yenilgisi, İsveç tarihindeki en büyük yenilgidir. Bu yenilgiden sonra İsveç İmparatorluğu bir daha eski gücünü kazanamamıştır.Bu savaş İsveç'in büyük devletler statüsünden çıkması,Kuzey Avrupa'nın Rus hakimiyetine girmesi ve aynı zamanda Rusya'nın İmparatorluk statüsüne ulaşması sonuçlarını doğurmuştur.Bu savaştan sonra  XII.Karl Osmanlı İmparatorluğuna sığındı.

Poltova savaşı
Osmanlı İmparatorluğuna sığınması
XII.Karl ve ordusu ilk olarak  Özi muhafızı Abdurrahman Paşa tarafından bekletildi, yetişen Ruslar önünde hayatları tehlikeye sokuldu.İsveç ordusunun hayatta kalan 18 bin seçkin askerinden 16 bini Ruslara teslim olmak zorunda kaldı; sadece 2 bine yakın İsveçli ve Kazak, XII Karl ve Mazepa’yla birlikte Osmanlılara sığınabildi.Bu rezaletin kovuşturulması, daha sonra bizzat padişah III. Ahmed tarafından buyurulacak; Abdurrahman Paşa’nın kellesi yine İsveç kralının şefaatiyle kurtulacaktı.XII.Karl,ilk sığındığı Özi’den dostu Yusuf Paşa’nın yanına Bender’e gitti ve dört yıla yakın süre burada kaldı, siyasetini buradan yürüttü.XII.Karl'a osmanlı'dan gelen para o zamanın hazinesinde yer alan kalemlerden biri olan "Demirbaş parasından" gönderiliyordu.Bu nedenle lakabı Demirbaş şarl olmuştur.Demirbaş Şarl ve yandaşları Bender'deki esnaflara ve tüccarlara çok borçlandı.Sonunda halk ayaklandı ve Demirbaş Şarl'a saldırdı.Tarihe  "Bender Kargaşası"  olarak geçen olay İsveççe de "Kalabalik i Bender" olarak anıldı.Kalabalık burda kaos anlamında kullanılmıştır.

Demirbaş Şarl'ın Yeniçerilerce Bender'de zaptı.
Bu olayların üzerine Demirbaş Şarl İstanbul'a getirildi.Ayrıca Demirbaş Şarl sürekli Osmanlı'yı Rusya'ya karşı kışkırttı..Prut savaşının yaşanmasında önemli bir payı vardır.Dönemine göre çok iyi eğitimli, bilgili, zeki bir kral olan Karl, Osmanlıca'yı öğrendi, Osmanlı savaş gemilerinin çizimlerini çizip İsveç'e yolladı.Onun çizip, yolladığı çizimlerden İsveçliler iki gemi yaptı. Hatta bu gemilerden birisi İsveç'in bir kaç yüzyıl boyunca sancak gemisi görevini gördü. Karl, bu gemileri Osmanlıca da çok sevdiği iki isimle adlandırmış. Jilderim ve Jarramas (Yıldırım ve Yaramaz).Hatta Demirbaş Şarl,Osmanlının anısına geminin sancağına Osmanlı'yı simgeleyen hilal işareti koydurdu.Demirbaş Şarl hemen gideceğim dediği Osmanlı'da tam 5 yıl kaldı. Misafirliğinin ardından ülkesine giderken parasını kurtarmak isteyen esnafın bir kısmı tahsilat için  isveç'e gitti, yanlarındaki koruma askerleri ile birlikte toplu olarak bir kasabaya yerleşmişler(askersson) ve kendileri bir daha geri dönmemiştirler.Tahmin edeceğiniz üzere askersson ismide türkçe askerden gelmektedir.Kasabanın güncel ismi askersund imiş.(Bu hikaye hakkında emin değilim.)İsveç'e gittikten sonra Osmanlı'ya olan borç çeşitli rüşvetlerle silinmiştir.

Kral'ın Kız Kardeşine Mektubu
Poltova da esir oluyordum.Bu,benim için bir ölümdü; kurtuldum.Aksu nehri önünde tehlike daha kuvvetli olarak belirdi.Önümde su,arkamda düşman,tepemde cehennemler püsküren güneş!Su beni boğmak,düşman beni parçalamak,güneş beni eritmek istiyordu.Gene kurtuldum.fakat bugün esirim,Türklerin esiriyim.Demirin,ateşin,suyun yapamadığını onlar yaptılar; beni esir ettiler.ayağımda zincir yok,zindanda da değilim.Hürüm,istediğimi yapıyorum.Lakin gene esirim ; şefkatin, ulüvv i cenabın, asaletin, nezaketin esiriyim.Türkler beni işte bu elmas bağa sardılar.Bu kadar şefkatli,bu kadar alicenap,bu kadar asil ve bu kadar nazik bir milletin arasında, hür esir gibi yaşamak bilsen ne tatlı!

Ölümü
Sonunda askerleriyle birlikte buradan ayrılarak at sırtında Macaristan ve Almanya üzerinden 15 günde İsveç'e geçmeyi başardı. Kısa süre içerisinde yeniden Norveç'e karşı sefer açtı, ancak Frederiksten Kalesi'ni kuşattığı sırada başından vurularak öldürüldü.


Kişiliği
Demirbaş Şarl son derece yetenekli bir askeri lider ve taktikçiydi.Bunun yanında önemli vergi ve yasal reformları gerçekleştirmekle ithaf edilen güçlü bir politikacıydı.Barış çabalarına olan ünlü isteksizliğine gelince, Voltaire tarafından savaşın patlak vermesi üzerine şu sözlerle aktarıldı;"Asla haksız bir savaşa başlamama kararındaydım, ancak düşmanlarımı yenmek hariç, asla meşru olana son vermedim."Savaş hayatının yarısından fazlasını ve neredeyse hükümdarlığını tüketirken hiç evlenmedi ve çocuk sahibi olmadı.Ayrıca  Voltaire, kendisinden uzun uzun bahsederdi, despotluğunu, sertliğini yerer dururdu ve en sonunda da şunları söyledi:
"Tam beş sene süreyle, en geniş anlamında, türk konukseverliğinden yararlandıktan sonra, nihayet 1714 ekiminin ilk gününde, demirbaş şarl, bir posta sürücüsü kılığına girerek osmanlı topraklarından ayrıldı. itiraf etmeliyiz ki, eğer onun davranışlarında bir mantık aramak lazımsa, bu mantık başkalarınınkine hiç de benzemiyor"


Kaynaklar: Vikipedi,World press,ekşi sözlük,uludağ sözlük.
« Son Düzenleme: 14 Eylül 2017, 12:42:20 Gönderen: mosta13 »

Çevrimdışı mosta13

  • Erich von Manstein
  • Sekban
  • *
  • İleti: 1083
  • TENGRİ BİZ MENEN
    • Profili Görüntüle
Ynt: Maceraperest Kral Demirbaş Şarl
« Yanıtla #1 : 14 Eylül 2017, 00:06:25 »
Bazı sıkıcı yerleri es geçtim bilmeniz kaydıyla.

Çevrimdışı SteppeWarrior

  • Moderatör
  • *
  • İleti: 69
    • Profili Görüntüle
Ynt: Maceraperest Kral Demirbaş Şarl
« Yanıtla #2 : 14 Eylül 2017, 00:29:17 »
Yazılarınız çok güzel ve faydalı. Şarlman'ı yapmanızı öneririm. Kendisi döneminin iyi hükümdarlarından dır. Türklerden Kutbiddin Aybeg'i severim hayatı çok ilginç yönler taşır. Daha eski olarak Hannibal ve Sezar dönemlerinin kuvvetli hükümdarlarıdır. Ancak illa Strateji veya Savaşçılık olarak bakmıyorsanız Nero veya Caligula olabilir, Nero Roma'nın deli ve sanatçı imparatorudur, Caligula döenmi ise sapkınlık dönemidir ve Roma tarihi için gerçekten çok ilginç bir dönemdir. III. Aleksandros, Rumların en ünlü hükümdarlarından dır. Yine Türk-Moğol tarihinden Canibeg Han, gerçekten Avrasya tarihi için çok önemli bir kişiliktir.

Çevrimdışı mosta13

  • Erich von Manstein
  • Sekban
  • *
  • İleti: 1083
  • TENGRİ BİZ MENEN
    • Profili Görüntüle
Ynt: Maceraperest Kral Demirbaş Şarl
« Yanıtla #3 : 14 Eylül 2017, 00:32:55 »
Ne yabancı krallar var dediğiniz gibi.Nadir bilinenleri yapmaya çalışıyorum.

Çevrimdışı SteppeWarrior

  • Moderatör
  • *
  • İleti: 69
    • Profili Görüntüle
Ynt: Maceraperest Kral Demirbaş Şarl
« Yanıtla #4 : 14 Eylül 2017, 00:36:37 »
Ne yabancı krallar var dediğiniz gibi.Nadir bilinenleri yapmaya çalışıyorum.
Simeon Bekbulatovich olabilir. Kendisi Kasım Tatarıdır ancak kısa bir dönem Rus Çarlığı yapmıştır. İlginç bir yazı olabilir. Ne kadar başarılıdır tartışılır ancak dediğim gibi çok az bilinen bir kişidir.

Çevrimdışı mosta13

  • Erich von Manstein
  • Sekban
  • *
  • İleti: 1083
  • TENGRİ BİZ MENEN
    • Profili Görüntüle
Ynt: Maceraperest Kral Demirbaş Şarl
« Yanıtla #5 : 14 Eylül 2017, 00:50:43 »
Arşimizin adı da büyük liderler arşivi yani az bilinen ama çok iş yapmış liderler.

Çevrimdışı Heinz Guderian

  • Achtung,Panzer! | CKII
  • Bölüm Moderatörü
  • *
  • İleti: 1244
  • Crusader Kings 2 Bölüm Moderatörü
    • Profili Görüntüle
Ynt: Maceraperest Kral Demirbaş Şarl
« Yanıtla #6 : 14 Eylül 2017, 12:39:51 »
Eline sağlık.

Çevrimdışı mosta13

  • Erich von Manstein
  • Sekban
  • *
  • İleti: 1083
  • TENGRİ BİZ MENEN
    • Profili Görüntüle
Ynt: Maceraperest Kral Demirbaş Şarl
« Yanıtla #7 : 14 Eylül 2017, 12:42:44 »
Teşekkürler ölümü kısmına resim eklendi.

Çevrimdışı mami2003

  • Tımarlı Sipahi
  • *
  • İleti: 425
  • Ejder Yalçın
    • Profili Görüntüle
Ynt: Maceraperest Kral Demirbaş Şarl
« Yanıtla #8 : 14 Eylül 2017, 13:14:31 »
Ölüsünü spoiler içinde koysan daha iyi olurdu.

Çevrimdışı mosta13

  • Erich von Manstein
  • Sekban
  • *
  • İleti: 1083
  • TENGRİ BİZ MENEN
    • Profili Görüntüle
Ynt: Maceraperest Kral Demirbaş Şarl
« Yanıtla #9 : 14 Eylül 2017, 13:28:00 »
Genel bütünlük açısından spoiler yakışmaz.

Çevrimdışı Baris

  • Global Moderatör
  • *
  • İleti: 1146
    • Profili Görüntüle
Ynt: Maceraperest Kral Demirbaş Şarl
« Yanıtla #10 : 15 Eylül 2017, 23:31:06 »
Bu dönemin askeri tarih açısından ele alınacak çok noktası var aslında sadece liderleri üzerinden de değil. Hem Rusya'nın modernleşmesi hemde İsveç'in dünya tarihinden silinmesi ile sonuçlanan bir savaş olmuştu. Tabi bu arada Petro'nun Saint Peterburg'u nasıl kurduğu da önemli dönemler. Özetle iki iyi lider aynı zamana denk geldi.

Çevrimdışı mosta13

  • Erich von Manstein
  • Sekban
  • *
  • İleti: 1083
  • TENGRİ BİZ MENEN
    • Profili Görüntüle
Ynt: Maceraperest Kral Demirbaş Şarl
« Yanıtla #11 : 16 Eylül 2017, 00:19:40 »
Bu dönemin askeri tarih açısından ele alınacak çok noktası var aslında sadece liderleri üzerinden de değil. Hem Rusya'nın modernleşmesi hemde İsveç'in dünya tarihinden silinmesi ile sonuçlanan bir savaş olmuştu. Tabi bu arada Petro'nun Saint Peterburg'u nasıl kurduğu da önemli dönemler. Özetle iki iyi lider aynı zamana denk geldi.
Tarih hata yaptı.İşte Demirbaş Şarl'ın karşısında zayıf liderler olsa belkide çok daha büyük imparatorluk kurardı veya Petro aynı şekilde.Sonuçta o da kayıp verdi.